Свака реченица има значење и облик
Замисли да те друг пита: "Идеш ли сутра на тренинг?"
Ти одговараш: "Идем сутра на тренинг."
А можеш и: "Не идем сутра на тренинг."
Сва три примера говоре о истом — о тренингу. Али свака реченица има различито значење (шта њоме желимо) и различит облик (да ли нешто потврђујемо или одричемо).
Реченице према значењу делимо на четири врсте: обавештајне, упитне, узвичне и заповедне.
Реченице према облику делимо на две врсте: потврдне и одричне.
Четири врсте реченица према значењу
Обавештајна реченица саопштава нешто. На крају стоји тачка.
"Данас имамо контролни из математике."
Упитна реченица поставља питање. На крају стоји упитник.
"Да ли си научио за контролни?"
Узвична реченица изражава осећање — радост, страх, изненађење, дивљење. На крају стоји узвичник.
"Како сам срећан што смо победили!"
Заповедна реченица изражава заповест, захтев, молбу или забрану. На крају стоји узвичник или тачка.
"Затвори врата за собом!"
"Молим те, помози ми."
Потврдне и одричне реченице
Свака реченица има облик — она може бити потврдна или одрична.
Потврдна реченица потврђује радњу или стање.
"Марко воли да чита."
"Идем у школу."
Одрична реченица пориче радњу или стање. У њој обично стоји речца "не" или "ни".
"Марко не воли да чита."
"Никад не идем касно у школу."
Пази на честу грешку: облик и значење нису исто.
Реченица "Зашто ниси купила свеску?" по облику одрична (јер садржи речцу "ниси"), а по значењу упитна (јер поставља питање).
Облик и значење иду заједно
Свака реченица истовремено има и значење и облик. Зато увек одређујемо обоје.
"Не играј се поред пута!"
Ова реченица по значењу заповедна (изражава забрану), а по облику одрична (садржи речцу "не").
"Ух, какав леп дан!"
По значењу узвична (изражава дивљење), по облику потврдна (нема одрицања).
"Да ли си завршио домаћи?"
По значењу упитна (тражи одговор), по облику потврдна (нема одрицања).
Покушај сам: одреди значење и облик реченице "Немој сутра да закасниш!"